{"id":10198,"date":"2021-02-26T20:27:32","date_gmt":"2021-02-26T19:27:32","guid":{"rendered":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/?p=10198"},"modified":"2021-02-26T20:27:34","modified_gmt":"2021-02-26T19:27:34","slug":"jak-dbac-o-dobra-samoocene-u-dziecka","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/?p=10198","title":{"rendered":"Jak dba\u0107 o dobr\u0105 samoocen\u0119 u dziecka"},"content":{"rendered":"\n<!--more-->\n\n\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><b>Jak dba\u0107 o dobr\u0105 samoocen\u0119 u dziecka &#8211;\u00a0<\/b><\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><b>porady dla rodzic\u00f3w<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Dobra samoocena to samoocena adekwatna, odnosz\u0105ca si\u0119 do reali\u00f3w &#8211; mamy wtedy \u015bwiadomo\u015b\u0107 swoich mocnych i s\u0142abych stron, akceptujemy samych siebie takimi, jakimi jeste\u015bmy. Samoocena jest zwi\u0105zana z poczuciem w\u0142asnej warto\u015bci, co oznacza, \u017ce uznajemy siebie za osoby warto\u015bciowe, znamy swoj\u0105 warto\u015b\u0107.<br \/>Poczucie w\u0142asnej warto\u015bci nie jest wrodzone. Samoocena rodzi si\u0119 z postrzegania samego siebie, kt\u00f3re rozwin\u0119li\u015bmy w trakcie \u017cycia. Korzenie tego procesu tkwi\u0105 m.in. w sposobach traktowania nas przez rodzin\u0119 w dzieci\u0144stwie czy kulturze spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rej \u017cyjemy. Kiedy mamy dobr\u0105 samoocen\u0119, to my\u015blimy o sobie: &#8222;Jestem w porz\u0105dku&#8221;, &#8222;Jestem OK, nawet gdy pope\u0142ni\u0119 b\u0142\u0105d&#8221;. Je\u015bli skupiamy si\u0119 na sobie we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b i z trosk\u0105, jeste\u015bmy prawdziwi w naszych s\u0105dach o sobie, nie jeste\u015bmy zarozumiali. Pozytywny obraz samego siebie rozbudza ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata i pozwala odwa\u017cnie podejmowa\u0107 nowe wyzwania. Znajomo\u015b\u0107 swoich umiej\u0119tno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci pozwala poczu\u0107 si\u0119 pewniej i bezpieczniej w r\u00f3\u017cnych sytuacjach.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><u><b>Jako rodzice nierzadko zastanawiamy si\u0119 nad tym, w jaki spos\u00f3b wychowywa\u0107, by \u015bwiadomie budowa\u0107 u dziecka poczucie w\u0142asnej warto\u015bci. Jak post\u0119powa\u0107, aby malec m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107 siebie w pozytywny spos\u00f3b? Jak nauczy\u0107 dziecko czu\u0107 si\u0119 dobrze z samym sob\u0105? W jaki spos\u00f3b uczy\u0107 kilkulatka wiary we w\u0142asne si\u0142y i poczucia warto\u015bci w\u0142asnej osoby?<br \/><br \/><\/b><\/u><\/span><span style=\"color: #656d70;\">Dzieci, uczestnicz\u0105c w \u017cyciu rodzinnym, ucz\u0105 si\u0119 rozumie\u0107 i pe\u0142ni\u0107 role spo\u0142eczne, dzi\u0119ki czemu dowiaduj\u0105 si\u0119, kim s\u0105 i jakie s\u0105. Na co dzie\u0144 w ka\u017cdej drobnej rzeczy czy nawet niepozornej sytuacji poprzez sw\u00f3j stosunek do dziecka i wynikaj\u0105ce z niego post\u0119powanie przekazujemy dziecku informacje o nim samym. Relacje dziecka ze znacz\u0105cymi doros\u0142ymi, przede wszystkim rodzicami, kszta\u0142tuj\u0105 osobowo\u015b\u0107 ma\u0142ego cz\u0142owieka. Rodzice jako najwa\u017cniejsi doro\u015bli mog\u0105 \u015bwiadomie wspomaga\u0107 budowanie poczucia w\u0142asnej warto\u015bci u swojego dziecka.<br \/><br \/>Wyst\u0119puj\u0105ce skutki niskiej samooceny powoduj\u0105 nast\u0119puj\u0105ce<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><b>Przekonania o sobie dziecka z nisk\u0105 samoocen\u0105:<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Nie mam szans&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Inni s\u0105 lepsi&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Je\u015bli mi si\u0119 co\u015b udaje, to czysty przypadek&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Do niczego si\u0119 nie nadaj\u0119&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Nie dam sobie rady&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Jestem beznadziejny, bezu\u017cyteczny&#8230;&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Nie jestem dobry&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Jestem do niczego&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">&#8222;Jestem zbyt (brzydki, &#8230;), by kto\u015b si\u0119 mn\u0105 zainteresowa\u0142&#8221;.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><b>Niskie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci rodzi si\u0119, kiedy rodzice wobec dziecka post\u0119puj\u0105 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">por\u00f3wnuj\u0105 je do innych;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">krytykuj\u0105 je przy innych;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wy\u015bmiewaj\u0105 je;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">dokuczaj\u0105 czy dra\u017cni\u0105 je, daj\u0105c &#8222;podw\u00f3jne komunikaty&#8221; (ironia, sarkazm, \u017carty obra\u017caj\u0105ce godno\u015b\u0107 dziecka);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">m\u00f3wi\u0105, \u017ce si\u0119 do niczego nie nadaje;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">nie wierz\u0105 w jego mo\u017cliwo\u015bci;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">cz\u0119sto karc\u0105 i ostro je krytykuj\u0105;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">gro\u017c\u0105;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wyr\u0119czaj\u0105;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">s\u0105 nadopieku\u0144czy;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">nie zauwa\u017caj\u0105 jego pozytyw\u00f3w czy sukces\u00f3w, skupiaj\u0105c si\u0119 na negatywach;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">podkre\u015blaj\u0105 pora\u017cki, niedoci\u0105gni\u0119cia, trudno\u015bci;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105: &#8222;Powiniene\u015b umie\u0107.&#8221;, &#8222;Trzeba by\u0142o.&#8221; lub &#8222;Nie r\u00f3b tego.&#8221;, &#8222;Nie wolno.&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">nie po\u015bwi\u0119caj\u0105 mu do\u015b\u0107 czasu (zajmuj\u0105 si\u0119 innym dzieckiem, prac\u0105 itp.);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">maj\u0105 wzgl\u0119dem niego nierealne oczekiwania (nieadekwatne co do mo\u017cliwo\u015bci psychofizycznych dziecka lub nadmiernie wyg\u00f3rowane);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">m\u00f3wi\u0105 mu wprost lub poprzez komunikacj\u0119 niewerbaln\u0105, \u017ce s\u0105 niechciani (tak te\u017c mo\u017ce by\u0107 odebrane przez dziecko odej\u015bcie rodzica w wyniku, np. rozwodu);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">manipuluj\u0105 nim;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wykorzystuj\u0105 je psychicznie, emocjonalnie czy seksualnie;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">zn\u0119caj\u0105 si\u0119 nad nim w domu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Maria Montessori twierdzi\u0142a, \u017ce &#8222;czym dziecko \u017cyje, tego si\u0119 uczy&#8221;. W jaki spos\u00f3b kszta\u0142tuje si\u0119 niskie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci ?. Zobaczmy, do czego to prowadzi.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><b>Niska samoocena mo\u017ce doprowadzi\u0107 do:<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">trudno\u015bci w okre\u015bleniu swoich potrzeb;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">braku poczucia bezpiecze\u0144stwa;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">tendencji do ci\u0105g\u0142ego przepraszania;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">nadmiernej wra\u017cliwo\u015bci na krytyk\u0119;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wycofania z \u017cycia rodzinnego czy spo\u0142ecznego;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">problem\u00f3w w zwi\u0105zkach;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">braku umiej\u0119tno\u015bci w przyjmowaniu i cieszeniu si\u0119 sukcesem, komplementami;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">zaburze\u0144 w jedzeniu (nadwaga, anoreksja);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">nadu\u017cywania narkotyk\u00f3w, alkoholu;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">pracoholizmu;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">uzale\u017cnienia od innych ludzi &#8211; od rodziny do guru;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">depresji;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">samob\u00f3jstwa.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Jak wida\u0107, skutki niskiego poczucia w\u0142asnej warto\u015bci s\u0105 tragiczne dla danej osoby. Skutki zbyt wysokiej samooceny s\u0105 r\u00f3wnie trudne. Nadmierne poczucie w\u0142asnej warto\u015bci prowadzi do: narcyzmu, samouwielbienia, samolubstwa, egoizmu, egocentryzmu, co utrudnia adekwatn\u0105 ocen\u0119 rzeczywisto\u015bci i relacje mi\u0119dzyludzkie. Jak w takim razie kszta\u0142towa\u0107 samoocen\u0119 u dziecka, by by\u0142a w\u0142a\u015bciwa &#8211; wysoka, ale nie za wysoka, odnosz\u0105ca si\u0119 do rzeczywisto\u015bci?<br \/>Wa\u017cne jest to, co m\u00f3wimy do dziecka, jak reagujemy na jego zachowanie, co wp\u0142ywa na jego my\u015blenie o sobie i na jego gotowo\u015b\u0107 do stawiania czo\u0142a wyzwaniom;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">kiedy sprawiamy, \u017ce dziecko czuje si\u0119 zauwa\u017cane, akceptowane, rozumiane (cho\u0107by dzi\u0119ki aktywnemu s\u0142uchaniu czy pochwa\u0142om opisowym), wzrasta w poczuciu w\u0142asnej warto\u015bci &#8211; zgodnie ze s\u0142owami Montessori dziecko \u017cyj\u0105ce w atmosferze aprobaty uczy si\u0119 lubi\u0107 siebie, dziecko akceptowane i chwalone uczy si\u0119 docenia\u0107 innych;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">dziecko, kt\u00f3re dobrze my\u015bli o sobie, z rado\u015bci\u0105 podejmuje nowe, nawet trudne wyzwania, a pora\u017cki traktuje jako chwilowe niepowodzenie, niepomniejszaj\u0105ce jego warto\u015bci.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\"><b>Wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce budowania poczucia w\u0142asnej warto\u015bci u dziecka w codziennym \u017cyciu:<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">miejmy pozytywne nastawienie do dziecka &#8211; cho\u0107 to mo\u017ce banalne, jednak cz\u0119sto o tym zapominamy&#8230;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">u\u017cywajmy pozytywnego j\u0119zyka, zda\u0144 twierdz\u0105cych, skupiajmy si\u0119 na tym, co pozytywne w danej sytuacji czy rozwi\u0105zaniach, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci, np. zamiast &#8222;Nie powiniene\u015b by\u0142 tego robi\u0107&#8221;, lepiej &#8222;Nast\u0119pnym razem zr\u00f3b to tak&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wyra\u017cajmy wiar\u0119 w dziecko (&#8222;Wierz\u0119, \u017ce dasz rad\u0119, by nast\u0119pnym razem inaczej post\u0105pi\u0107, jak kto\u015b ci b\u0119dzie dokucza\u0142&#8221;);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">stosujmy pochwa\u0142y opisowe &#8211; je\u015bli podoba nam si\u0119 rysunek narysowany przez nasz\u0105 pociech\u0119, powiedzmy konkretnie dlaczego (tzn. opisuj\u0105c to, co widzimy), np. &#8222;U\u017cy\u0142e\u015b ciekawych kolor\u00f3w, na twoim obrazku dzieje si\u0119 wiele rzeczy, wyst\u0119puje du\u017co ciekawych postaci&#8221; <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">pami\u0119tajmy, \u017ce jeste\u015bmy wzorem dla dzieci, wi\u0119c du\u017ce znaczenie ma, jak my przyjmujemy komplementy, pochwa\u0142y oraz czy dobrze m\u00f3wimy o sobie i swoim partnerze, m\u0119\u017cu, innych;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">doceniajmy i nagradzajmy ka\u017cde osi\u0105gni\u0119cie, nawet najmniejsze;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wieszajmy wykonane rysunki na domowej wystawie, np. na lod\u00f3wce;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">zauwa\u017cajmy wysi\u0142ki dziecka;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">wprowad\u017amy niezmienne zasady obowi\u0105zuj\u0105ce ka\u017cde dziecko w domu, np. dziecko porozrzuca\u0142o zabawki i nie ma ochoty ich posk\u0142ada\u0107 na miejsce &#8211; na jaki\u015b czas odk\u0142adamy zabawki poza zasi\u0119g dziecka; dziecko nie chce je\u015b\u0107 obiadu &#8211; pozostaje g\u0142odne do kolacji <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">m\u00f3wmy, czego oczekujemy, zamiast m\u00f3wi\u0107, czego nie oczekujemy &#8211; ma\u0142ym dzieciom trudno jest zrozumie\u0107 uwagi negatywne, dlatego przekazujmy swoje oczekiwania w spos\u00f3b pozytywny, np. zamiast m\u00f3wi\u0107: &#8222;Nie trzaskaj drzwiami&#8221;, lepiej powiedzie\u0107: &#8222;Prosz\u0119, zamykaj drzwi delikatnie&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">eksponujmy konsekwencje wynikaj\u0105ce zar\u00f3wno z dobrego, jak i z\u0142ego post\u0119powania dziecka &#8211; kiedy dziecko widzi konsekwencje swojego post\u0119powania, \u0142atwiej mu zrozumie\u0107, \u017ce to ono kieruje swoim \u017cyciem; je\u015bli dziecko spotyka si\u0119 tylko z kar\u0105, to rodzi si\u0119 w nim przekonanie, \u017ce to rodzic kontroluje sytuacj\u0119 i podejmuje decyzje;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">pozw\u00f3lmy dzieciom odczu\u0107 konsekwencje swoich czyn\u00f3w &#8211; w ten spos\u00f3b wyra\u017camy do niego szacunek i rozwijamy odpowiedzialno\u015b\u0107 za siebie; stosujmy przy tym kary b\u0119d\u0105ce naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 zachowania ze wskazaniem, jak naprawi\u0107 szkod\u0119, kt\u00f3re nie ujmuj\u0105 obrazu siebie, lecz pokazuj\u0105 dziecku, \u017ce mo\u017ce pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy i je naprawia\u0107 &#8211; konsekwencje z\u0142ych zachowa\u0144 mog\u0105 by\u0107 dotkliwe, ale nie naruszaj\u0105 godno\u015bci dziecka <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">u\u017cywajmy komunikat\u00f3w dotycz\u0105cych konkretnych zachowa\u0144, gdy\u017c daj\u0105 dziecku szans\u0119 uznania swojego b\u0142\u0119du, nie naruszaj\u0105c jego my\u015blenia o sobie w przeciwie\u0144stwie do komunikat\u00f3w zawieraj\u0105cych negatywn\u0105 ocen\u0119 osoby dziecka (&#8222;Nie podoba mi si\u0119, jak rozrzucasz zabawki. W ten spos\u00f3b szybciej si\u0119 niszcz\u0105&#8221; zamiast: &#8222;Jeste\u015b z\u0142ym ch\u0142opcem. Znowu zrobi\u0142e\u015b ba\u0142agan w pokoju&#8221;);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">odwo\u0142ujmy dziecko do jego do\u015bwiadcze\u0144, a nie innych dzieci (w tym rodze\u0144stwa), np. &#8222;Pami\u0119tam, jak na ostatnim spotkaniu z Asi\u0105 posprz\u0105ta\u0142a\u015b sw\u00f3j pok\u00f3j&#8221;, a nie: &#8222;Popatrz na swoj\u0105 siostr\u0119 &#8211; ona zawsze ma porz\u0105dek w swoim pokoju&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">nazywajmy i podkre\u015blajmy jego umiej\u0119tno\u015bci;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">uczmy dziecko rozpoznawa\u0107 i nazywa\u0107 swoje uczucia &#8211; umiej\u0119tno\u015b\u0107 ta pozwala lepiej pozna\u0107 samego siebie i pomaga radzi\u0107 sobie z trudnymi sytuacjami;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">aktywnie s\u0142uchajmy i odzwierciedlajmy jego uczucia <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">zapraszajmy (a nie przymuszajmy) do rozm\u00f3w;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">zach\u0119cajmy do samodzielno\u015bci <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">pozwalajmy dziecku robi\u0107 to, co ju\u017c potrafi samodzielnie; zadawajmy dziecku pytania, na kt\u00f3re potrafi odpowiedzie\u0107, a jednocze\u015bnie pokazujmy, \u017ce robi post\u0119py &#8211; je\u015bli dziecko wie, \u017ce wiele ju\u017c potrafi, ch\u0119tniej b\u0119dzie podejmowa\u0142o nowe zadania;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">za ka\u017cdym razem, kiedy przegrywamy albo stajemy przed problemem, mo\u017cemy da\u0107 dzieciom przyk\u0142ad, traktuj\u0105c to jako okazj\u0119 nauczenia si\u0119 czego\u015b nowego o nas samych;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">uczmy, \u017ce pora\u017cki mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 pokona\u0107, je\u015bli skoncentrujemy si\u0119 na rozwi\u0105zaniu, a nie szukaniu winy w sobie;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">przyzwyczajmy nasze pociechy, \u017ce w \u017cyciu sukcesy przeplataj\u0105 si\u0119 z pora\u017ckami &#8211; dajmy im mo\u017cliwo\u015b\u0107 do\u015bwiadczania zar\u00f3wno sukces\u00f3w, jak i pora\u017cek;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">utwierdzajmy dzieci w przekonaniu, \u017ce nie ma sytuacji bez wyj\u015bcia, i wspierajmy je w poszukiwaniach rozwi\u0105za\u0144;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">zach\u0119cajmy do samodzielnego rozwi\u0105zywania swoich problem\u00f3w <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">rozwi\u0105zujmy trudne sytuacje poprzez odgrywanie scenek &#8211; cz\u0119sto dzieci wiedz\u0105, jakie jest rozwi\u0105zanie, &#8222;co&#8221; powinny zrobi\u0107, ale nie wiedz\u0105 &#8222;jak&#8221; &#8211; czasami nie wystarczy powiedzie\u0107 dziecku, co ma zrobi\u0107, tylko pokaza\u0107 mu &#8222;jak&#8221;;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">uczmy, \u017ce najwa\u017cniejsze jest, jak ono samo si\u0119 spostrzega, a nie zdanie innych &#8211; odwo\u0142ujmy go do jego os\u0105du (&#8222;A jak ty my\u015blisz?&#8221;, &#8222;Co ty na ten temat s\u0105dzisz?&#8221;).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, wiara w siebie, we w\u0142asne si\u0142y jest kluczem do szcz\u0119\u015bcia. Kiedy skupiamy si\u0119 na dobrych stronach, wszystko idzie lepiej.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #656d70;\"> <span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\">Cytaty z ksi\u0105\u017cki Jamie Miller &#8222;Kr\u00f3tkie lekcje \u017cycia&#8221;, w pi\u0119kny spos\u00f3b obrazuj\u0105 niezwyk\u0142o\u015b\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka oraz rol\u0119 rodzic\u00f3w we wspomaganiu rozwoju swoich dzieci.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Miller uwa\u017ca, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek ma w sobie &#8222;co\u015b, co czyni go niezwyk\u0142ym. Jak nasionka w \u015brodku jab\u0142ka mog\u0105 wykie\u0142kowa\u0107 i sta\u0107 si\u0119 kwitn\u0105cym drzewem owocowym, tak ka\u017cda osoba ma specjalne talenty i dary, kt\u00f3re czekaj\u0105, by si\u0119 rozwin\u0105\u0107, kt\u00f3re &#8211; odpowiednio piel\u0119gnowane &#8211; uczyni\u0105 t\u0119 osob\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b niezwyk\u0142\u0105&#8221; .Autor por\u00f3wnuje nasze talenty i mo\u017cliwo\u015bci do ziaren kukurydzy. &#8222;Je\u015bli nie zrobimy nic, by je rozwin\u0105\u0107, b\u0119d\u0105 w nas tkwi\u0142y niczym twarde, zimne, nieu\u017cyteczne ziarna. Je\u015bli damy im ciep\u0142o i energi\u0119 (potrzebne do \u0107wicze\u0144 i rozwijania zdolno\u015bci), rozkwitn\u0105, przynosz\u0105c nam, jak i innym korzy\u015b\u0107, a tak\u017ce przyjemno\u015b\u0107 (zapach i smak pra\u017conej kukurydzy)&#8221; .<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">ZigZiglar, specjalista od problem\u00f3w motywacji, por\u00f3wnuje ludzki umys\u0142 do ogrodu. Kiedy w ogrodzie sadzisz kukurydz\u0119, nie wyhodujesz ziemniak\u00f3w.\u00a0Wykie\u0142kowa\u0107 mo\u017ce tylko to, co zasiejesz.\u00a0Je\u015bli wi\u0119c zasiewasz negatywne my\u015bli w swoim umy\u015ble, zbierzesz negatywne reakcje i postawy. Ponadto, gdy siejesz kukurydz\u0119, jedno ziarno nie daje jednej kolby kukurydzy, lecz wiele kolb. Od czasu siewu do czasu \u017cniw nast\u0119puje ogromny wzrost liczby ziaren. Umys\u0142 pracuje w ten sam spos\u00f3b: wszystko, co w nim zasiejesz, ulegnie zwielokrotnieniu: negatywne albo pozytywne my\u015bli rozrosn\u0105 si\u0119, tworz\u0105c negatywne lub pozytywne nastawienie&#8221; . Pami\u0119tajmy, \u017ce to my &#8211; rodzice i wychowawcy &#8211; w pierwszych latach &#8222;siejemy&#8221; r\u00f3\u017cne my\u015bli i przekonania w naszych dzieciach.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Proponowana literatura:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Atkinson S.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Teraz ja!, czyli jak zbudowa\u0107 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Warszawa 2006.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Castanyer O.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Jak doceni\u0107 samego siebie? Asertywno\u015b\u0107 jako wyraz zdrowej samooceny.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Krak\u00f3w 2002.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Faber A., Mazlish E.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Jak m\u00f3wi\u0107, \u017ceby dzieci nas s\u0142ucha\u0142y, jak s\u0142ucha\u0107, \u017ceby dzieci do nas m\u00f3wi\u0142y.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Pozna\u0144 1992.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Faber A., Mazlish E.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Jak m\u00f3wi\u0107, \u017ceby dzieci si\u0119 uczy\u0142y w domu i w szkole.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Pozna\u0144 1996.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Faber A., Mazlish E.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Wyzwoleni rodzice, wyzwolone dzieci. Twoja droga do szcz\u0119\u015bliwej rodziny.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Pozna\u0144 1997.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Faber A., Mazlish E.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Jak m\u00f3wi\u0107 do nastolatk\u00f3w, \u017ceby nas s\u0142ucha\u0142y, jak s\u0142ucha\u0107, \u017ceby z nami rozmawia\u0142y.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Pozna\u0144 2006.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Gordon T.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Wychowanie bez pora\u017cek. Rozwi\u0105zywanie konflikt\u00f3w mi\u0119dzy rodzicami a dzie\u0107mi<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">, Warszawa 1994.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Gordon T.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Wychowanie bez pora\u017cek w praktyce.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Jak rozwi\u0105zywa\u0107 konflikty z dzie\u0107mi.\u00a0<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">Warszawa 1994\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><u>CZY<\/u><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a01997-1998.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Gordon T.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Wychowanie bez pora\u017cek w szkole.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Warszawa1995.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Kast-Zahn A.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Ka\u017cde dziecko mo\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 regu\u0142.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Jak ustanowi\u0107 granice i wytyczy\u0107 zasady post\u0119powania od niemowlaka do dziecka w wieku szkolnym<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">. Pozna\u0144 1999.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Miller J.C.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Kr\u00f3tkie lekcje \u017cycia. Gry i zabawy<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">. Warszawa 2003.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Wegscheider-Cruse S.,\u00a0<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><i>Poczucie w\u0142asnej warto\u015bci. Jak pokocha\u0107 siebie.<\/i><\/span><span style=\"color: #656d70;\">\u00a0Gda\u0144sk 2005.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><br \/><br \/><\/p>\n<p><a name=\"_GoBack\"><\/a> <span style=\"font-family: Arial, sans-serif;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"color: #656d70;\">Artyku\u0142 opracowany w oparciu o referat o samoocenie dziecka przez psycholog<\/span><span style=\"color: #656d70;\"><b> Janiny Olszewskiej, psychologa, psychoterapeut\u0119<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><br \/><br \/><\/p>\n<p><br \/><br \/><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":9588,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,9],"tags":[],"class_list":["post-10198","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-rok-szkolny-2020-2021"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10198"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10199,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10198\/revisions\/10199"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9588"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/sp.gozdowo.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}